powiat łęczyński
facebook youtube bip epuap mapa strony kontrast strony powieksz tekst

Izba Tradycji w Cycowie

W swoich zbiorach posiada pamiątki i dokumenty związane z Bitwą Cycowską z 1920 r.

/gfx-user-normal/sites/IMG_1076.jpg

Bitwa Cycowska była ważnym wydarzeniem w historii miejscowości Cyców, a rozegrała się 15–16 sierpnia 1920 r. Bój pod Cycowem, choć prowadzony z dala od miejsc, gdzie decydowały się losy wojny polsko-bolszewickiej, przeszedł do historii oręża polskiego jako efektowne i błyskotliwe zwycięstwo kawalerii polskiej nad przeważającymi siłami wroga. Na Lublin została skierowana brygada bojowa Dotola z Grupy Mozyrskiej (przeważająca dwukrotnie siły polskie). Dotol na 16 sierpnia zaplanował rozgromić piechotę polską i rozpocząć przerwany marsz na Lublin. Po ciężkich walkach 15 i 16 sierpnia w okolicach Garbatówki, Świerszczowa, Cycowa, Wólki Cycowskiej, Głębokiego siły bolszewickie zostały odparte. Decydującą rolę odegrała szarża 3 i 7 pułku ułanów oraz taktyczne umiejętności mjr. Zygmunta Piaseckiego. Straty polskie, łącznie z 3 i 7 pułku oraz piechoty – to 4 oficerów, 13 ułanów, 8 żołnierzy; rannych – 4 oficerów, 28 ułanów i 25 żołnierzy oraz 61 ranne i zabite konie. Strat bolszewików nie zdołano obliczyć, zapadająca noc uniemożliwiła dokładne przeszukanie pola walki. Z relacji opisujących można wywnioskować, że były dużo większe. Grupa Dotola została zdezorganizowana i nie odegrała już żadnej roli w nadchodzących wydarzeniach. Jak powiedział Marszałek Piłsudski – 16 sierpnia był dniem, który zawrócił losy wojny w kierunku zwycięstwa nad wrogiem.

Na cycowskim cmentarzu wojennym zostali pochowani bohaterowie wojny polsko-bolszewickiej. U wrót cmentarza stoi pomnik z napisem: Cmentarz wojenny z lat 1915–1920 z dodatkową tablicą poświęconą poległym w 1920 r. Wymieniony wyżej cmentarz, jak i pozostałości cmentarza w Adamowie (zachowało się do tej pory kilka nagrobków z krzyżami) są niemymi świadkami tamtych wydarzeń. W centrum Cycowa znajduje się pomnik, zbudowany na kształt przydrożnej kapliczki, zwieńczony krzyżem, a na nim napis: Chwała bohaterom wojny polsko-bolszewickiej poległym w zwycięskiej bitwie na polach gminy Cyców 15–16 sierpnia 1920 r. W listopadzie 1939 r. z rozkazu niemieckiej żandarmerii pomnik został zniszczony. Bryłę pomnika zakopano w miejscu, gdzie stał. Tablica zaginęła, a krzyż prawdopodobnie ocalił ksiądz. Po pięćdziesięciu latach pomnik został odkopany i wrócił na swoje miejsce, krzyż odnalazł się na plebanii, a nową tablicę odlaną w brązie wykonał lubelski artysta. Pomnik został uzupełniony o orła w koronie. 12 listopada 1989 r. w 71 rocznicę odzyskania niepodległości pod pomnikiem odbyła się uroczystość z udziałem weteranów 7 Pułku Ułanów Lubelskich. Miejscowość Cyców, z datą 16 sierpnia 1920 r., znalazła się na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie, a właściwie powróciła, gdyż Cyców został tu zapisany po raz pierwszy po zakończeniu działań wojennych, o czym świadczy tablica z Grobu Nieznanego Żołnierza z 1925 r., przechowywana obecnie w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Od 23 czerwca 1992 r. Szkoła w Cycowie przyjęła imię 7 Pułku Ułanów Lubelskich i stale współpracuje z 7 Dywizjonem Ułanów Lubelskich w Tomaszowie Mazowieckim.

Izba Tradycji 7 Pułku Ułanów Lubelskich w Zespole Szkół w Cycowie

Szkolna Izba Tradycji powstała w 2005 r. Nad jej utworzeniem pracowała cała społeczność szkoły. Dzięki życzliwości wielu ofiarodawców zgromadzono w niej wiele interesujących eksponatów. W 2010 r. izba została rozbudowana. Obecnie zbiory udostępniane są zwiedzającym w dwóch salach.
W sali wystawowej prezentowana jest historia bitwy pod Cycowem oraz dzieje 7 Pułku Ułanów. Znajduje się tam makieta bitwy, plansze tematyczne poświęcone barwom i tradycji pułku, dokumenty i zdjęcia żołnierzy oraz kadry oficerskiej, odznaczenia, elementy uzbrojenia polskiego kawalerzysty. Do najciekawszych eksponatów należą kompletne i oryginalne mundury ułańskie oraz mosiężna lanca ułańska, która jest jedną z czterech istniejących – trzy są umieszczone na mogile zbiorowej AK „Jeleń” na wojskowej części cmentarza na Powązkach w Warszawie. Chlubą izby jest też książka z dedykacją od córki Józefa Piłsudskiego, a także popiersie gen. Kazimierza Sosnkowskiego, podarowane szkole przez jego syna – Piotra. 
W sali wykładowej znajdują się plansze tematyczne i fotografie dokumentujące aktualną współpracę szkoły z 7 Dywizjonem Ułanów Lubelskich z Tomaszowa Mazowieckiego, m.in. zdjęcia z poligonów, odznaki pułkowe, kroniki pobytu na misjach w Iraku i Afganistanie. Całość uzupełniają oryginalne mundury noszone przez żołnierzy w jednostce oraz podczas misji zagranicznych. Sala wyposażona  jest w 24 miejsca siedzące, ekran i sprzęt audiowizualny, przeznaczony do prowadzenia lekcji i wykładów.
Izba spełnia funkcję poznawczą, wychowawczą i edukacyjną dla uczniów szkoły w Cycowie, ale nie tylko. Opiekunowie izby chętnie przyjmują również turystów indywidualnych, jak i grupy zorganizowane. 

Godziny zwiedzania:
Izba jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–15:00
Zwiedzanie Izby w innym terminie jest możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu, tel. (82) 5677590
Wstęp bezpłatny.

Izba Tradycji 7 Pułku Ułanów Lubelskich
Zespół Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. 7 Pułku Ułanów Lubelskich w Cycowie
ul. Chełmska 44, 21 – 070 Cyców
tel. (82) 567-70-09, fax (82) 567-75-00
http://www.zs-cycow.pl/html/izba-tradycji/index.html